1 dalam setiap 3 rakyat Malaysia menghidapi alahan.  Dalam 60% daripada kes-kes ini, alahan menjadi ketara pada tahun pertama kehidupan.  Di Asia, makanan lazim yang menyebabkan reaksi alahan ialah telur dan susu lembu, diikuti oleh makanan laut (ikan dan kerang-kerangan).  Jika keluarga anda mempunyai sejarah alahan makanan, anda harus berhati-hati apabila memberi bayi anda beberapa jenis makanan.


3.3

 

Alahan dan tak toleransi makanan, serta prevalennya

Alahan makanan

  • Apabila alah kepada sesuatu makanan, sistem imun tubuh bertindak balas seolah-olah makanan tersebut adalah racun dan tubuh mengeluarkan bahan kimia ke dalam tisu tubuh. Kesannya terhadap tubuh boleh menjadi agak serius, walaupun dengan jumlah makanan yang sedikit.

 

Tak toleransi makanan

  • Ia merupakan reaksi terhadap bahan makanan yang anda makan. Tidak seperti alahan, ketaktoleransi makanan tidak menyebabkan tubuh bertindak balas terhadap makanan, dan amnya kurang serius.

 

Prevalen

  • 1 dalam 3 rakyat Malaysia kini mengalami alahan
  • Salah satu alahan paling lazim ialah alahan makanan.
  • 60% daripada alahan menjadi ketara semasa tahun pertama kehidupan. Oleh itu, adalah penting untuk memfokus pencegahan alahan pada bayi dan kanak-kanak kecil.

 

Penyebab

  • Kira-kira 90% daripada alahan makanan adalah disebabkan oleh makanan berikut:
  • Susu lembu.
  • Telur ayam.
  • Kacang soya.
  • Kacang tanah.
  • Kacang pokok seperti badam, gajus, macadamia, pekan, pain, walnut, hazel dan pistachio.
  • Ikan dan kerang-kerangan.
  • Baki 10% adalah disebabkan oleh pelbagai makanan.
  • Di Asia, makanan paling lazim yang menyebabkan alahan ialah telur dan susu lembu, diikuti oleh makanan laut (ikan dan kerang-kerangan).
  • Kejadian alahan terhadap kacang tanah dan kacang pokok adalah lebih rendah berbanding dengan negara-negara barat.
  • Alahan terhadap gandum juga kurang di negara-negara Asia.
  • Tak toleransi makanan paling lazim disebabkan oleh:
  • Produk tenusu (laktosa).
  • Buah sitrus.
  • Berita baik ialah alahan makanan lazimnya akan berkurangan pada awal zaman kanak-kanak. Dianggarkan 80% hingga 90% daripada alahan telur, susu, gandum, dan kacang soya akan hilang menjelang umur 5 tahun.

 

Tanda-tanda alahan dan tak toleransi makanan

  1. Alahan Makanan
  • Simptom alahan makanan termasuk:
  • Reaksi kulit, seperti kemerahan, gatal-gatal atau dermatitis.
  • Gatal pada mulut dan mata.
  • Muntah, sakit perut atau cirit birit.
  • Hidung tersumbat.
  • Bengkak bibir atau lidah.
  • Muka menjadi bengkak, termasuk bengkak kelopak mata dan muka.
  • Anafilaksis, keadaan yang teruk dan mengancam nyawa. Anak anda mungkin batuk berterusan, bunyi nafas yang berdehit, suara garau, sukar bernafas dan menelan.  Dia juga mungkin pengsan.
  • Simptom alahan makanan yang tertangguh (delayed-onset allergy) akan timbul lebih daripada empat jam selepas kanak-kanak mengambil makanan tersebut dan adakalanya beberapa hari kemudian.
  • Simptomnya termasuk muntah, cirit birit dan kekejangan perut.

 

  1. Tak toleransi makanan
  • Simptom tak toleransi makanan termasuk:
  • Sembelit
  • Cirit birit
  • Sakit perut
  • Kulit merah dan dermatitis
  • Permulaan lazimnya lambat.

 

Dapatkan nasihat doktor sekiranya anda mensyaki anak anda mempunyai alahan dan tak toleransi makanan.

Bagaimana mengelakkan alahan dan tak toleransi makanan

  • Jika keluarga anda mempunyai sejarah alahan makanan, anda mungkin ingin mengamalkan peraturan “tunggu 4 hari”:
  • Perkenalkan makanan baharu, satu per satu, selang 4 hari.
  • Simpan diari/jurnal dan rekodkan setiap kali anda memperkenalkan makanan baharu, dan jika terjadinya reaksi teruk.
  • Apabila bayi anda berumur 9 hingga 10 bulan, anda boleh mula longgarkan peraturan “tunggu 4 hari”. Namun, adalah masih penting untuk memberi perhatian kepada makanan baharu yang anda beri kepada bayi anda, terutamnya yang boleh menyebabkan risiko alahan.  Seperti biasa, anda harus mendapatkan nasihat doktor jika anda bimbang tentang sesuatu jenis makanan.

 

Berwaspada dengan makanan alergenik

  • Anda boleh memperkenalkan makanan yang sangat alergenik selepas 6 bulan, kerana tiada bukti yang menunjukkan anda harus melakukannya selepas 6 bulan. Namun, jika keluarga anda mempunyai sejarah alahan, anda mesti lebih berhati-hati.
  • Apabila membeli produk makanan, periksa jika makanan tersebut mengandungi ramuan yang berpotensi menyebabkan alahan.

 

Buat Turun yang Berguna

 

Untuk maklumat lanjut tentang pemakanan bayi dan kanak-kanak, sila rujuk pada

1. MALAYSIA. MINISTRY OF HEALTH MALAYSIA (2013) Malaysian Dietary Guidelines for Children and Adolescents. Putrajaya: Technical Working Group on Nutritional Guidelines (for National Coordinating Committee on Food and Nutrition).
2. MALAYSIA. NUTRITION SOCIETY OF MALAYSIA (2011) Breastfeed with Confidence. Petaling Jaya: Mother’s Smart Choice.